Heykel sanatında neler yapılır?

Heykel, sanatsal kaygıyla oluşturulmuş üç boyutlu formlara denir. Plastik sanatlar olarak tanımlanan görsel sanat alanlarından biridir. Bu sanatı icra edene 'heykeltıraş' denir. Heykeltıraşların sanatları dahilinde ürettikleri eserlere heykel diyorsak, sanatsal kaygıyla üretilmiş her obje heykel midir? Hangi işler heykel olarak nitelendirilir, sorularına cevap bulmak tartışmalı hale gelmiştir.

Bunun nedenlerinden biri, birçok farklı alanlara ait işlerin zamanın getirdiği çeşitlilikle birbirine karışıyor ve çeşitliliği arttırıyor olmasıdır. Bu yazıda sizlere heykel sanatı dahilinde yapılan işlerin neler olduğu ile ilgili bilgi vereceğiz.

Öncelikle tabi ki heykel dediğimizde antik dönemde oldukça yoğun çalışılmış, günümüze binlercesi ulaşmış olan mermer heykeller aklımıza geliyor. Bunlar taş oyma yöntemi ile üretilmiş heykellerdir. Mermer, oniks, granit gibi taşlar kullanılarak günümüzde dahi üretilir.

Günümüzde farklı malzemeler kullanılmasından ve doğal taşların yekpare olarak temininin zor olmasından ötürü taş oyma yöntemi ile üretilen çalışmalar, bu zamanda çoğunlukla küçük boyutta kalmıştır. Ancak geçmiş dönemlerde bu şekilde üretilen lahitler, mezar taşları, figür heykeller, yekpare taş oyma heykellere örnektir.

Soldaki fotoğrafta, Michelangelo'ın bir çalışması büyük boyutta bir mermer oyma heykele örnektir.

Heykel sanatında oyma yönteminin kullanıldığı farklı bir alan da ahşaptır. Ahşap oyma ile üretilen heykeller, tahmin ettiğimizden de eskidir. Rusya'da bulunan Shigir İdolü bilinen en eski ahşap heykeldir ve 11000 yaşında olduğu tahmin edilmektedir.

Oyma yöntemi ile üretilen heykellerin dışında bir de kil ile üretilen heykeller vardır. Geçmiş dönemde seramik heykeller, çamurdan ve pişirilerek üretiliyorken; günümüzde kil, balmumu heykeller farklı kalıp alma yöntemleri uygulanarak üretilip çoğaltılmaktadır. Teknolojinin günümüzde çeşitliliği arttırması ile birlikte plastik esaslı malzemeler ile kalıp alma, kalıptan heykel çoğaltma ve üretme işlemleri yapılmaktadır.

Ahşap / taş oyma ve kalıp alma yöntemleri ile üretilen işler bir düzlem üzerinde üç boyutlu kabartma şeklinde üretilebilir. Bu şekilde üretilen işlere rölyef denir. Rölyefler de bir heykel çeşididir.

Rölyef yani kabartmalar, kil ile üretilip ve kalıbı alınarak rölyef haline gelebilir. Ayrıca taş ya da ahşabın bir yüzeyinde oyma ile kabartma yapılarak da rölyef çalışma işlenebilir. Bunun gibi rölyef çalışmaları duvar yüzeylerinde, eski ahşap kapılarda ve kapı alınlıklarında (kapıların üst kısmındaki geniş çerçeve ve / veya camlı bölüm), sandıklarda, karışık teknik ile çalışılan işlerde görebiliriz.

Bunların dışında bir de birleştirme yöntemi ile üretilen heykeller vardır. Bunlar, farklı malzemeler kullanılarak üretilebilir. Demir, ahşap, cam gibi malzemeler, farklı tekniklerle birleştirilerek üretilir. Birleştirme ile üretilen heykeller, daha çok farklı malzemeler kullanılarak çalışılabilir ve bunları karışık teknik işler olarak niteleyebiliriz.

Sonuçta, farklı tekniklerde ve malzemeler ile heykel üretimi yapılmaktadır. Bir eserin heykel olması için belirli bir malzeme ile üretilmesi ya da belirli malzemeler kullanılmış olması şart değildir. Çalışmanın üç boyutlu olması, bir düzlemde üç boyutlu kabartma olarak işlenmiş olması, estetik değerinin olması, sanatçının bir anlatım biçimi olarak üretmiş olması gibi kıstaslar, heykel sanatının üretiminde belirleyici unsurlardır.

Sanatın her alanında güzel işlerin çok olması temennisi ile...